Italië verlaten: hoe je echt ophoudt fiscaal inwoner te zijn

Door Andrea Matera, Dottore Commercialista en Chartered Accountant (ICAEW, ACCA) · Bijgewerkt op 22 oktober 2026

Art. 2 TUIR: wanneer je geen fiscaal inwoner van Italië meer bent

Sinds 2024 beschouwt art. 2 TUIR, herschreven door D.Lgs. 209/2023 en toegelicht in Circ. AdE 20/E/2024, als inwoner wie gedurende het grootste deel van het belastingjaar ten minste een van deze elementen in Italië heeft:

• de woonplaats in de zin van het Burgerlijk Wetboek, dus de gewone verblijfplaats;
• het domicilie, dat nu de plaats is waar de persoonlijke en gezinsrelaties zich hoofdzakelijk afspelen;
• de fysieke aanwezigheid op het grondgebied, waarbij ook delen van een dag meetellen.

Inschrijving in het bevolkingsregister is een weerlegbaar vermoeden: wie ingeschreven staat, wordt geacht inwoner te zijn, maar kan het tegendeel bewijzen. Het omgekeerde geldt ook: uitschrijving en inschrijving in het AIRE bewijzen op zich niet dat je echt bent verhuisd.

Vermoeden van fiscale woonplaats bij landen met een voordelig belastingregime

Voor Italiaanse staatsburgers die uit het bevolkingsregister zijn uitgeschreven en naar een staat of gebied met een voordelig belastingregime zijn verhuisd dat op de lijst van het D.M. 4 maggio 1999 staat (waaronder de Verenigde Arabische Emiraten en het Prinsdom Monaco), gaat de wet ervan uit dat ze inwoner van Italië blijven, tenzij de belastingplichtige het tegendeel bewijst (art. 2, comma 2-bis, TUIR). Zwitserland is per 2024 van de lijst geschrapt.

Het vermoeden geldt niet voor buitenlandse staatsburgers. Wie naar Dubai of Monaco vertrekt, moet de werkelijke verhuizing dus bijzonder goed documenteren.

Voorbeeld fiscale woonplaats: vertrek op 1 of 2 juli maakt alles uit

Een ingenieur uit Genua verhuist in 2026, geen schrikkeljaar, met zijn gezin naar Londen: het grootste deel van het belastingjaar is dan 183 dagen.

• Vertrekt hij op 1 juli, dan heeft hij 182 dagen in Italië doorgebracht, de vertrekdag meegerekend: met zijn fysieke aanwezigheid haalt hij niet het grootste deel van het jaar.
• Vertrekt hij op 2 juli, dan zijn het 183 dagen: naar Italiaans recht is hij voor heel 2026 inwoner.

Die regel werkt alleen als ook de civielrechtelijke woonplaats en het domicilie op tijd verhuizen: blijven zijn vrouw en kinderen tot september in Genua, dan blijft het domicilie het grootste deel van het jaar in Italië. Het nationale recht kent geen splitsing van het jaar: een eventuele splitsing hangt alleen af van het toepasselijke belastingverdrag.

Dubbele fiscale woonplaats: wat het belastingverdrag bepaalt

Als twee landen je als inwoner beschouwen, past het belastingverdrag achtereenvolgens de criteria van art. 4 van het OESO-modelverdrag toe: duurzaam tehuis, middelpunt van de levensbelangen, gewoonlijk verblijf, nationaliteit en, in laatste instantie, de onderlinge overlegprocedure tussen de belastingdiensten. Italië heeft belastingverdragen met bijna alle Europese landen, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Canada, Australië, Japan, China, Singapore en de Verenigde Arabische Emiraten.

Risico's als je fiscale woonplaats in Italië blijft

• Een gezin, huis of activiteit die in Italië is gebleven, kan ervoor zorgen dat je inwoner blijft, ook met een AIRE-inschrijving.
• Zolang je inwoner bent, belast Italië je inkomen waar ook verkregen en moet je het quadro RW (onderdeel RW van de aangifte inkomstenbelasting) invullen: de navordering komt jaren later, met belasting, sancties en rente.
• Wie zich niet in het AIRE inschrijft, riskeert een boete van 200 tot 1.000 € per jaar, voor maximaal vijf jaar (L. 213/2023, art. 1, commi 242-243).

Zo regelen we je vertrek uit Italië

• We analyseren je situatie vóór vertrek en plannen de datum, de stappen en de verhuizing van je gezin.
• Samen met jou stellen we de documentatie samen die de werkelijke verhuizing bewijst: huur- of koopcontract van je woning, werk, fiscale registratie in het nieuwe land, buitenlandse verklaring van fiscale woonplaats, school van de kinderen, nutsvoorzieningen en bankrekeningen.
• We stemmen je Italiaanse positie af op het belastingverdrag met het land van bestemming.

Veelgestelde vragen

Algemene informatie, bijgewerkt op 22 oktober 2026: geen vervanging voor advies over jouw situatie.